Historia medycznej marihuany 2/2 Historia medycznej marihuany sáhá hluboko do minulosti a objevuje se v různých kulturách po celém světě. Již staří Číňané, Egypťané a Indové používali konopí k léčebn

01. 03. 2026

Historia medycznej marihuany ma głębokie korzenie. Czy wiesz, skąd pochodzą pierwsze wzmianki o tej dobroczynnej roślinie? Dlaczego była zawsze tak ważna w medycynie i które cywilizacje używały jej najczęściej? A jak to wygląda dzisiaj? Na to i wiele więcej odpowiemy w dzisiejszym artykule…

Pochodzenie marihuany i historyczne konteksty

Konopie początkowo występowały tylko w Azji Zachodniej i Środkowej. Później jednak rozprzestrzeniły się na całym świecie.

Marihuana ma głębokie korzenie w kulturze indyjskiej, gdzie pojawiała się już w latach 2000 i 1400 p.n.e. Pozostałości marihuany zostały znalezione nawet w grobowcu faraona Ramzesa II (ok. 1200 p.n.e.). Grecy i Rzymianie byli również świadomi działania marihuany i używali konopi jako lekarstwa.

W krajach Europy Zachodniej w średniowieczu używano głównie konopi przemysłowych do produkcji lin, odzieży i barier wiatrowych. Jako środek pobudzający, konopie stały się znane również w nowożytnej Europie. XX wiek w USA oznaczał dla konopi początek raczej negatywnego postrzegania, pogardy i traktowania jak narkotyku.

W Europie używano głównie konopi przemysłowych, na przykład do produkcji lin.

Biologiczne pochodzenie konopi: Do jakiej rodziny je zaliczyć?

Przez długi czas nie wiedziano, do jakiej rodziny zaliczyć konopie (cannabis). Najpierw marihuana została przypisana do rodziny Urticaceae, czyli pokrzyw, później do Moraceae. Teraz konopie należą do specjalnej rodziny Cannabinaceae.

Ta rodzina ma tylko dwa znane gatunki. Pierwszym są konopie, drugim znana czeska roślina - chmiel. Mają wspólne niektóre efekty, na przykład uspokajające. Tak samo jak wyrazisty aromatyczny terpen humulen, który nadaje niektórym odmianom konopi charakterystyczny zapach.

Współczesna historia medycznej marihuany

Marihuana jako lek stała się znana w świecie zachodnim w XIX wieku. Była przede wszystkim używana jako lek przeciwbólowy aż do wynalezienia aspiryny.

Nowoczesne badania medyczne i naukowe rozpoczęli doktorzy O'Shaughnessy i Moreau de Tours, którzy używali marihuany do leczenia melancholii, różnych rodzajów migreny, a także jako wsparcie przy bezsenności, środek przeciwbólowy lub przeciwpadaczkowy.

Wraz z wprowadzeniem marihuany jako leku, lokalne władze przedstawiły różne przepisy wymagające, aby preparaty zawierające konopie, które nie były sprzedawane na receptę, były oznaczone ostrzegawczymi etykietami zgodnie z tak zwanymi prawami toksycznymi. Szwedzki leksykon wydany w 1912 roku opisuje narkotyk i wyciąg z marihuany jako metodę leczenia, którą dziś już zapomniano.

Konopie zawsze było wykorzystywane w leczeniu i łagodzeniu bólu różnego rodzaju.

Badania konopi i ich efektów

Irlandzki lekarz William Brooke O'Shaughnessy jest uważany za pierwszego lekarza, który wprowadził i zapoznał zachodni świat medycyny z leczniczymi właściwościami marihuany. Był profesorem chemii na wydziale medycznym w Kalkucie, gdzie w latach 30. XIX wieku przeprowadzał eksperymenty z leczniczymi konopiami. Najpierw były one wykonywane na zwierzętach. Następnie podawano konopie pacjentom w celu pomocy w leczeniu skurczów mięśniowych i żołądkowych.

W latach czterdziestych rozpoczęto masowe prace nad wyizolowaniem kannabinolu i kannabidiolu. W latach sześćdziesiątych udało się wyizolować delta-9-tetrahydrokannabinol (THC) jako główną substancję psychoaktywną.

Wkrótce potem wyizolowano kolejne substancje psychoaktywne z marihuany i rozpoczęto ich badania. Pod koniec lat osiemdziesiątych całościowo opisano stan zatrucia na organizm ludzki i sposób, w jaki kanabionidy działają na receptory mózgowe.

Na początku lat dziewięćdziesiątych odkryto anandamid - substancję psychoaktywną, która działa na te same receptory. Występuje naturalnie w ludzkim ciele, ale także w czekoladzie i kakao. Jest to więc endokanabinoid.

Za efekty konopi odpowiadają setki aktywnych substancji w nim - w tym kannabinoidów, czyli fitokannabinoidów.

Konopie jako lek?

W ubiegłym stuleciu wyciągi z konopi były szeroko stosowane w większości holenderskich aptek. Wyciągi z konopi już wtedy używano do leczenia wielu dolegliwości. Przede wszystkim przeciw skurczom, na astmę, zaburzenia snu i migreny.

Jeszcze w 1958 roku istniał oficjalny lek o nazwie "Cannabis extractum indicae", zawierający znaczną ilość THC. Niestety, konopie w tym czasie rozwijały się raczej w kierunku "narkotykowym". Doprowadziło to do stopniowej i rosnącej stygmatyzacji oraz drastycznego spadku produkcji wyciągów z konopi.

Jaskra, opryszczka, aft, a także astma czy padaczka - co wszystko leczono konopiami?

Później w XX wieku specjaliści badali metody wykrywania zatrucia konopiami. Podczas badań stwierdzono szereg korzystnych efektów. Na przykład wiele badań leczenia jaskry wskazuje, że lecznicze konopie z THC są skutecznym pomocnikiem w obniżaniu ciśnienia śródgałkowego.

W 1973 roku lekarz Tod H. Mikuriya wywołał debatę dotyczącą marihuany jako leku, publikując "dokumenty medyczne o marihuanie". Opisał w nich, że poprzez obniżenie ciśnienia śródgałkowego, które powoduje ślepotę u pacjentów z jaskrą, marihuana chroni pacjentów przed oślepieniem.

W 1955 roku opisano działanie antybakteryjne na Uniwersytecie Palackiego w Ołomuńcu. Od 1971 roku Ondřej Hanuš uprawiał marihuanę na dwóch rozległych polach dla celów naukowych za pozwoleniem uniwersytetu. Następnie wyciągi z uprawianej marihuany zostały użyte w szpitalu uniwersyteckim do leczenia opryszczki i aft.

Wielu weteranów wojennych chwali sobie działanie leczniczych konopi za ich zdolność tłumienia zarówno dolegliwości fizycznych (urazy i poważne obrażenia), jak i psychicznych (ataki paniki, lęki, depresja, PTSD).

Później zastosowanie medyczne marihuany koncentrowało się na utracie apetytu spowodowanej chemioterapią i AIDS, wraz z innymi rzadkimi chorobami mięśni i kości. Te badania są wysoce wymagające i złożone. Dlatego konieczne jest dalsze pogłębianie wiedzy o działaniu konopi w tych obszarach poprzez dalsze badania.