Marihuana obniża IQ

Nasiona CannapioNasza własna markaZobacz ›Wskazówka do artykułuAuto Banana OG Kush - nasiona automatycznie kwitnące 5 szt Cannapio80 złZobacz ›Wskazówka do artykułuAuto Pure Haze - 3 sztuki nasion samokwitnących Cannapio38 złZobacz ›

• Wyniki badania Dunedin wskazują na spadek IQ u średnio intensywnych i intensywnych użytkowników konopi
• Wyniki można interpretować na różne sposoby
• Spadek IQ nie musi być koniecznie spowodowany konopiami leczniczymi

To, czy regularne używanie konopi obniża poziom IQ, czy nie, jest przedmiotem gorącej debaty, która toczy się już od wielu lat. Politycy, rodzice, naukowcy i oczywiście nieodłączne media - wszyscy oni biorą udział w tej debacie bardzo namiętnie (i emocjonalnie).

W ostatnim czasie można zauważyć wyraźnie sprzeczne opinie różnych mediów - na przykład amerykański serwis Fox News w 2013 roku bez wahania opublikował artykuł z tytułem "Tak, marihuana obniża IQ - dowodzą badania". Rok później mamy z kolei znany Washington Post z tytułem "Nie, używanie marihuany nie obniża IQ".

Kto zatem ma rację?

"TAK, konopie obniżają IQ"

Zdecydowana większość doniesień, według których konopie obniżają IQ, opiera się na danych z jednego, bardzo wpływowego badania - tak zwanego badania Dunedin, prowadzonego przez Madeline Meier. Warto wspomnieć, że badanie to jest do dziś jednym z najrzetelniejszych badań dotyczących używania konopi. Wiele innych badań tego typu to badania retrospektywne, natomiast badanie Dunedin jest tak zwanym prospektywnym badaniem kohortowym.

W badaniach retrospektywnych stan badanych osób jest znany od samego początku, a naukowcy starają się przeszukiwać ich przeszłość i ustalić, co mogło do takiego stanu doprowadzić. Natomiast badania prospektywne obserwują uczestników w czasie i starają się zidentyfikować przewidywane skutki danego zachowania, uwzględniając możliwe czynniki zmienne, które teoretycznie mogłyby na te skutki wpłynąć.

W badaniu Dunedin obserwowano aż 1037 osób, urodzonych w latach 1972 - 1973 w Nowej Zelandii, w mieście Dunedin. Wszystkie osoby były obserwowane od urodzenia do 38 roku życia. To badanie, zresztą podobnie do wszystkich innych badań, ma swoje słabe strony. W przeciwieństwie do wielu innych badań naukowcy szczerze wymienili w nim niedociągnięcia, których byli świadomi.

Na wyniki badania Dunedin mogło wpłynąć wiele czynników, naukowcy uwzględnili jednak na przykład następujące:

• Ostre lub resztkowe odurzenie konopiami w trakcie badania

• Uzależnienie od tytoniu

• Uzależnienie od twardych narkotyków (np. heroina, kokaina, amfetaminy)

• Uzależnienie od alkoholu

• Schizofrenia

Istnieją jednak także inne czynniki, które mogły potencjalnie wpłynąć na wyniki. Można bowiem na przykład zapytać: czy możliwe jest, że osoby, które zaczynają używać cannabisu już w młodym wieku, mają wspólne pewne cechy charakteru, które mogłyby być dalej powiązane ze spadkiem IQ? Dziś wiadomo bowiem również, że do spadku IQ przyczyniają się także inne czynniki, np. zanieczyszczenie przemysłowe, nawyki żywieniowe, stres, traumatyczne przeżycia i wiele innych (czynniki te mogą wpływać również na rozwój uzależnień).

Niemniej jednak próba kontrolowania absolutnie wszystkich potencjalnych zmiennych jest po prostu niepraktyczna. W badaniu Dunedin naukowcy zrobili wszystko, czego oczekuje się od rzetelnego badania - starali się kontrolować możliwie najwięcej zmiennych i jednocześnie szczerze wymieniać wszystkie niedociągnięcia.

Ostatecznie autorzy badania analizowali 6 głównych hipotez:

• Spadek funkcji poznawczych: Wytrwali, długoletni użytkownicy konopi wykazywali w efekcie wyraźniejszy spadek sprawności poznawczej w okresie od dzieciństwa do adolescencji w porównaniu z osobami, które konopi nie używają.

• Specyficzność: Czy zaburzenia systemu poznawczego ograniczają się do określonego obszaru lub domeny poznawczej, czy też przenikają przez wiele obszarów poznawczych?

• Wykształcenie: Niektóre inne badania sugerują, że im wyższe wykształcenie zostaje osiągnięte, tym wyższa jest w efekcie inteligencja danej osoby. Czy obniżenie sprawności funkcji poznawczych u użytkowników konopi mogłoby być spowodowane wcześniejszym odejściem ze szkoły i realizowaniem innych zainteresowań?
• Codzienne funkcje poznawcze: Czy wpływ konopi na funkcje neuropsychologiczne przekłada się na codzienne rozwiązywanie problemów? Naukowcy w tym badaniu zakładają, że tak.

• Wpływ na rozwój: Konopie działają na wciąż rozwijający się mózg bardziej toksycznie niż na mózg już w pełni rozwinięty, dlatego nastolatki są szczególnie podatne na negatywne skutki używania konopi.

• Hipoteza powrotu do zdrowia: Naukowcy zakładają tutaj, że u byłych regularnych użytkowników uszkodzenie funkcji neuropsychologicznych może zostać odwrócone, jeśli przestaną oni używać konopi.

Jakie są więc wyniki?

• Wczesne rozpoczęcie używania konopi ma negatywny wpływ na funkcje poznawcze i IQ w dorosłości, przy czym im większa skala nadużywania konopi, tym gorsze są skutki

• U osób, które z rozpoczęciem używania konopi poczekały do dorosłości, nie stwierdzono żadnego negatywnego wpływu na funkcje poznawcze ani na wartość IQ

Abstynenci a użytkownicy: jakie były wyniki?

Tutaj cała kwestia zaczyna się komplikować.

Abstynenci: 242 spośród wszystkich 1037 uczestników badania zgłosiło, że nigdy w życiu nie używało konopi. U tych osób zmierzono niewielki wzrost IQ, średnio z 99.84 do 100.64.

Okazjonalni użytkownicy: 479 uczestników zgłosiło, że używa konopi okazjonalnie, ale nigdy nie miało problemu z uzależnieniem. U tych osób zmierzono niewielki spadek IQ, średnio z 102.32 do 101. 25, czyli o jeden punkt.

Problemowi użytkownicy: U 38 uczestników badania zidentyfikowano "zaburzenie związane z nadużywaniem konopi", i to co najmniej w trzech z pięciu ocen przeprowadzonych w wieku 18, 21, 26, 32 i 38 lat. Spadek IQ u tych użytkowników był znacznie wyraźniejszy - średnio IQ spadło z 99.68 do 93.93, czyli aż o 6 punktów.

Warto zwrócić uwagę na jeden, szczególnie interesujący fakt. Uczestnicy badania, którzy przyznali się do sporadycznego, nieproblemowego używania konopi, mieli w porównaniu z abstynentami IQ wyższe średnio o 2.5 punktu. Jeśli przyjrzymy się kolejnym danym obu grup w wieku 38 lat, widzimy, że niewielki wzrost IQ u abstynentów i niewielki spadek u okazjonalnych użytkowników niemal wyrównuje wartość IQ obu grup - okazjonalni użytkownicy wciąż mają w porównaniu z abstynentami przewagę 0,61 punktu.

W tym przypadku nasuwa się więc raczej tytuł "Badania dowodzą: Osoby, które nie używają konopi, są mniej inteligentne niż te, które konopi używają."

"NIE, konopie nie obniżają IQ."

Pomimo licznej krytyki badanie Dunedin było bardzo dobrze zaprojektowane, a autorzy rzetelnie starali się uwzględnić wiele potencjalnych czynników zakłócających, które mogłyby w jakikolwiek sposób zniekształcić wynik badania. Co ciekawe, większość krytyków pierwszego badania jednocześnie chwali drugie, kontynuacyjne badanie tych samych autorów, które wykazało, że jedynym negatywnym fizycznym skutkiem używania konopi jest zwiększenie ryzyka rozwoju chorób dziąseł.

Niemniej jednak niektóre z krytycznych uwag wobec badania Dunedin i tak warto przytoczyć:

Czynniki społeczno-ekonomiczne

Takie wyjaśnienie proponuje norweski ekonomista Ole Røgeberg. Podstawą jego spojrzenia na sprawę jest argument, że używanie konopi jest częstsze u osób o niższym statusie społeczno-ekonomicznym. Wykazany, krótkotrwały wzrost IQ u osób, które osiągają wyższe wykształcenie (co u osób o niższym statusie zdarza się rzadziej), tworzy następnie fałszywe wrażenie spadku IQ u użytkowników konopi.

Niemniej jednak ustalenia z badania Dunedin pokazują, że na podstawie statusu społeczno-ekonomicznego poziom używania konopi da się przewidzieć tylko z trudem (fakt ten wykazały również inne badania). Konopie są po prostu popularne we wszystkich warstwach społecznych. Ponadto badanie Dunedin nie odnotowało niższego poziomu IQ u osób z niższych warstw społeczno-ekonomicznych.

Cechy osobowości mogłyby wyjaśniać spadki IQ

Michael Daly, doktor nauk behawioralnych, sugeruje, że spadek IQ można by wyjaśnić związkiem cech osobowości z używaniem konopi. Daly wskazuje na nieprzypadkowy związek między otwartością na nowe doświadczenia a skłonnością do spróbowania konopi, który wynika z analizy danych brytyjskiego badania obserwującego 6,401 uczestników.

Co ciekawe, u osób, które są otwarte na nowe doświadczenia i jednocześnie spróbowały konopi, wykazano także lepsze funkcjonowanie systemu poznawczego.

Liczba uczestników jest niewystarczająca

Kolejnym z krytyków jest dr Carl Hart, który zwraca uwagę przede wszystkim na zdecydowanie niewystarczającą liczbę analizowanych intensywnych użytkowników, których w badaniu Dunedin było przecież tylko 38.

Krytykę i pochwały tego dotychczas najważniejszego badania, zajmującego się spadkiem IQ u użytkowników konopi, każdy może interpretować po swojemu. Prawdą jest, że jeśli przyjrzymy się badaniu dokładnie, pewnych niedociągnięć nie da się przeoczyć.

Na przykład grupa użytkowników, u których w jednej z pięciu diagnoz wykazano zaburzenie związane z używaniem konopi, miała zdecydowanie najniższą wartość IQ. Natomiast u tych, u których zaburzenie zdiagnozowano dwukrotnie, średnia wartość IQ była identyczna z wartością u użytkowników okazjonalnych oraz u tych, u których zaburzenia w ogóle nie zdiagnozowano (102.14). Z czego to wynika?

Konopie, IQ i bliźnięta

Zgodnie z tym, co już wspomnieliśmy, uwzględnienie wszystkich możliwych zmiennych jest właściwie niemożliwe. Niemniej jednak sposobem na wyeliminowanie większości z nich jest badanie przeprowadzone na bliźniętach. Na szczęście mamy jedno takie badanie.

"Wpływ używania konopi na inteligencję w okresie adolescencji: Wyniki longitudinalnego badania bliźniąt."porównuje zmiany IQ między bliźniętami, które albo używają konopi, albo zachowują abstynencję, i to przez okres 10 lat. Po uwzględnieniu możliwych zmiennych naukowcy ustalili, że konopie nie mają u bliźniąt wpływu na wartość IQ. Ponadto u par bliźniąt, w których jedno używało konopi, a drugie nie, wykazano identyczny spadek IQ. To sugeruje, że za spadek IQ mogą odpowiadać zupełnie inne czynniki - genetyka, środowisko domowe i tak dalej.

Jednak również to badanie, które całkowicie podważa wyniki badania Dunedin, ma swoje słabe strony. Na przykład bardzo mało zajmuje się częstotliwością używania, która może mieć znaczący wpływ na ostateczny spadek/wzrost IQ. Kolejnym niedociągnięciem jest to, że badanie porównuje dane populacji z różnych obszarów (Minnesota i Los Angeles) i jednocześnie wykorzystuje różne kwestionariusze.

Ostateczna ocena

Wygląda na to, że u dorosłych używanie konopi w żaden sposób nie wpływa na IQ. Niemniej jednak przewlekłe używanie ma znaczący, choć odwracalny, negatywny wpływ na funkcje poznawcze. Jeśli chodzi o nastolatków, wciąż pozostaje wiele pytań dotyczących tego, w jakim stopniu wczesne używanie negatywnie wpływa na rozwój funkcji poznawczych. Wiadomo jednak na pewno, że rozwijający się mózg jest szczególnie wrażliwy.

Możliwe jest więc, że trochę prawdy leży po obu stronach barykady tej debaty. Po pierwsze, zbyt wczesne rozpoczęcie intensywnego używania konopi może mieć negatywne, potencjalnie nieodwracalne skutki. Po drugie, za spadkiem wartości IQ mogą stać także inne czynniki - jeśli dziecko używa konopi bardzo wcześnie i często, jest całkiem możliwe, że w jego życiu dzieją się inne rzeczy, które mogą wpływać na rozwój uzależnienia, a także na poziom IQ.

Wyniki badania Dunedin ani innych rzetelnie przeprowadzonych badań nie powinny być jednak pomijane, mimo możliwych czynników zmiennych.

Fakt, że zbyt wczesne i intensywne używanie konopi wśród młodzieży mogłoby mieć negatywny wpływ na jej rozwój, warto zawsze podkreślać, i to mimo że stygmat otaczający konopie lecznicze powoli, ale systematycznie słabnie.

Autor: Jeremy Kossen

Tłumaczenie: Filip Maral

Źródła: leafly.com

Obrazy: wsj.net bigbudsmag static1